معرفی کتاب های حوزه بافت تاریخی

 

 

• نام کتاب: مبانی بهسازی و نوسازی بافت قدیم شهرها

تألیف: دکتر محمد رضا پور جعفری (دانشیار دانشکده ی هنر و معماری دانشگاه تربیت مدرس)

نشر: پیام

 

این اثر بر اساس سر فصل های شورای عالی برنامه ریزی دروس جهت در س مبانی بهسازی و نوسازی بافت قدیم شهر ها تهیه و تنظیم شده است. مطالعه ی این کتاب به خواننده کمک می کند، با مباحث نظریه ای فضا، نماد شهری و مرکزیت شهری آشنا شده و سپس به تجربیاتی در زمینه ی مرمت شهری و مسائل آن نگاهی داشته باشد.

اهداف مورد نظر کتاب چنین تعریف شده است:

1- کسب دانش مقدماتی در مورد چگونگی برخورد با مسئله در دیکر کشورها

2- شناخت چگونگی فرآیند بر نامه ریزی و طراحی در بافت قدیمی

3- بررسی مسئله ی بافت های قدیمی در شهر

4- شناخت برخی روش های مربوط به حفظ و نگهداری بافت های قدیمی شهر

5- آشنایی با ارزش ها و مسائل ویژه ی بافت های قدیمی ایران

6- شرح خدمات برخی از ارگان ها و مشاورین

نویسنده در بخشی از کتاب، با عنوان دفاع از موجودیت بافت قدیم، اظهار می کند؛ هویت فرهنگی بافت قدیم از یک سو و منافع مادی و و اقتصادی زو دگذر ناشی از تبدیل این بافت به یک اثر معماری مدرن از سوی دیگر، باعث ایجاد مبارزه ی فرهنگی گردید. این مبارزه که بین این دو ایده ی متفاوت که یکی بر حفظ و نگهداری بافت قدیم به عنوان یک میراث فرهنگی به جای مانده از گذشتگان تأکید داشت و دیگری از منافع مادی و اقتصادی زودگذر این بافت دفاع می نمود، صورت گرفت. این موضوع باعث شد تا متولیان امور برنامه ریزی به چاره جویی بپردازند که در این فرایند دلایل بحران، شناسایی و سیاست و راهکار های مناسب جهت برنامه ریزی و دفاع از موجودیت بافت قدیم ارائه گردید.

در نوشته ی منتخب پشت جلد آمده است؛ بسیاری از صاحبنظران بر این باورند که : اثر و انعکاس انقلاب صنعتی و در پی ان مدرنیسم در ایران، در بسیارسی از موارد نقطه ی عطفی بود در جهت انهدام و بی توجهی به میراث گذشتگان، مظاهراین انقلاب در کالبد شهر ها تأثیراتی نا مأنوس و مخرب به جای گذاشت که در نتیجه ی آن تأثیرات، آثار فرهنگی به تاراج رفت، ارزش های کالبدی شهرها ی قدیمی بی بها گردید و تجربه های دیرینه ی معماری و شهر سازی این ملت در طول تاریخ، مورد هجوم ظواهر تمدن غرب قرار گرفت .

 

فهرست مطالب شامل موارد ذیل است:

مقدمه ابعاد جهانی مسئله

بررسی تجارب علمی اروپا در مرمت شهری

نظریه پردازان در مورد بافت قدیم

دستور العمل لودو

منشور مرمت معماری

بررسی تجارب عملی اروپا در مرمت شهری

نگهداری بافت قدیم در بریتانیا

معرفی شهر اودینه

موقعیت جغرافیایی اودینه

تاریخچه ی اودینه

چشم انداز داخل اودینه

چشم اندازهای بیرونی اودینه

بازسازی و احیای شهر قدیمی اودینه

جمع بندی

معیار های قانونی حفاظت

لیست کردن بنا ها

منابع مالی نگهداری بافت قدیم

- اتحادیه ی ملی اسکاتلند

- اتحادیه ی جامعه ی ملی امکانات رفاهی

مشخصات بافت قدیم

مسئله ی بافت قدیم

تغیرات ریشه ای درون بافت

دفاع از موجودیت بافت قدیم

کالبد ذی ارزش شهر

روند برخورد با بافت های قدیم

مشکلات روش حفظ زندگی از دیدگاه دو طیف دیگر

روش های قدیمی جهت دفاع از موجودیت بافت های قدیم

باززنده سازی بافت ها

دلایل نگهداری ابنیه ی قدیمی

طبقه بندی ابنیه واجد ارزش موجود در بافت قدیم

انواع بافت ها در شهر های ایران

بررسی بهسازی و نوسازی بافت قدیم در ایران

ضرورت ها جهت حفظ و نگهدرای واحیا

الف- ضرورت های فرهنگی

ب- ضرورت های اجتماعی – مذهبی

ج – ضرورت های اقتصادی

ابعد پنهان دربرنامه ریزی، طراحی و اجرای طرح های ساماندهی و احیای بافت های فرسوده

بعد پنهان در فرایند بر نامه ریزی، طراحی و اجرای طرح های شهری تجارب جهانی

1- تجربه ی بالتیمور در ایالات متحده ی آمریکا

2- احیا و نوسازی در بارسلونا اسپانیا

3- احیا و بازسازی بافت های فرسوده در شانگهای چین

4- بازسازی محله ی جماله در اصفهان

5- طرح بهسازی محله ی سیروس

نتیجه گیری

قوانین و ضوابط و مقررات در ایران

تشکیل کمسیون بررسی اماکن متبرکه

روش کار

الف- مطالعه وضع موجود

ب- پیشنهادات

فضا و فضاهای شهری

فلسفه اندیشی فضایی

1- وضع مطلق یا جوهری فضا

2- موضع نسبی یا ربطی فضا

3- موضع معرفت شناختی از فضا

فضای شهری

فضای شهری و فضای باز

دلایل تحول در فضای شهر ها

نماد و نشانه ار نظر لغوی

کانون ها، نماد ها و نهاد ها

نشانه های شهری landmarks

تغییر تحول شهر از مرکز رو به حومه

تراکم جمعیت (تحلیل بری)

بخش مرکز

سیر تحول هسته ی شهر ساخت قطاعی شهر

ساخت چند هسته ای

عوامل مؤثر و تعیین کننده در طراحی سلسله مراتب سونتگاهی «نظریه ی کریستالر»

سخن پایانی

منابع انگلیسی

منابع فارسی

ضمیمیه الف:

شرح خدمات برخی از ارگا ن ها و مشاورین

شرح خدمات مشروح ساماندهی بافت های مسئله دار

سازمان عمران و بهسازی شهری وزارت مسکن و شهر سازی

سازمان نوسازی شهر تهران

شرکت عمران و بهسازی شهری

ضمیمه ب: برخی از آثار معماری و طراحی شهری باارزش در ایران

ضمیمه ج: تصاویر برخی از آثار معماری و شهر سازی با ارزش دیگر شهر ها

 

 

 

 

• نام کتاب: مرمت شهری

(تعاریف، نظریه ها، تجارب، منشورها، و قطعنامه های جهانی، روش ها و اقدامات شهری)

تألیف: سید محسن حبیبی – ملیحه مقصودی

انتشارات: دانشگاه تهران

در شرح و معرفی کتاب مرمت شهری ، در قسمت پیشگفتار ذکرشده است؛

کتاب مرمت شهری محصول بخشی از کاری است که حدود بیست سال واندی در آموزش درس مرمت شهری (به سازی، نوسازی و باز سازی بافت های کهن) دوره های کارشناسی ارشد شهرسازی دانشگاه های تهران و شهید بهشتی فراهم آمده است. کاری که در جریان دو سویه ی امر آموزش( استاد و دانشگاه) آرام، آرام گرد آوری شده، تفسیر شده تحلیل گردیده، و کم و بیش به انجام رسیده است.

همچنین عنوان می شود که؛ تنظیم کار به گونه ای که بتواند جنبه ی کار بستی یابد، زمانی بسیار را به خود معطوف داشت، این امر به خصوص در مورد جدول های تحلیلی که می بایستی نکات عمده را – چه در مورد نظریه پردازان و نظریه ها، چه در مورد مجامع جهانی و منشورها ، یا در مورد شهر ها و تجربه ها – بیان می کرد بی آنکه موضوع را نقض و یا دگرگون نماید، با بحث و جدلی فراوان صورت گرفت.

سید محسن حبیبی به دنبال بیان وشرح انتقال ارزش های کهن به ارزش های معاصر ، در تعریف مرمت شهری مطرح می کند ؛ "مرمت شهری امروزه مفهوم باز گشت به خانه را طرح می کند، مفهومی که خانه را نه یک مکان شهر، بنا، بلکه آن را در معنای به « یاد آوردن» ، « به حال آوردن » و « در حال زندگی کردن » در نظر می گیرد .باز گشت به خانه، بازگشتی به خویشتن خویش است، بی آنکه غم غربت و هجرت در آن نهفته باشد، بازگشتی به خویش برای حرکت به سوی آینده است. آینده ای که حیات شهری با حیات مدنی در هم آمیخته می شود، و شهروند به عنوان عضوی فعال در هم همه امور مربوط به خود و شهر مشارکت و مداخله کرده و در سر نوشت شهر سهیم خواهد بود. "

 

فهرست مطالب

پیشگفتار

مقدمه

عوامل تاثیرگذار بر فضای شهری

ویژگی های اصلی فضای شهری

فصل اول: تعاریف و واژگان

فصل دوم : نظریه پردازان جهانی در مرمت شهری

فصل سوم : تجربیات جهانی مرمت شهری

فصل چهارم : منشورها ، قطع نامه ها و مصوبات جهانی مرمت

فصل پنجم : روش ها و انواع مداخله از منظر مرمت

فصل ششم : اصول ، سیاست ها و دستورالعمل های پیشنهادی مرمت شهری

فصل هفتم : فهرست منابع و مآخذ

 

 

 

ادامه نوشته

پروفسور فلامکی

د پرده از دو برخورد، داوری با شما

پروفسور فلامکی را تمام بچه های معماری ایران میشناسند.نیازی به معرفی ندارد.بزرگترین شخصیت

علمی ایران( نه تنها معماری)،کسی که در سه رشته معماری، مرمت و شهرسازی از کشور ایتالیا دارای بالاتریت مدارج و مدارک معتبر علمی است.8 سال تدریس در دانشگاه های ونیز و ایتالیا.دبیر کنگره بین المللی معماران در دهه 50 که ایران در آن میزبان بزرگترین معماران جهان بود.دارای بالاترین رتیه استادی در دانشگاه تهران.بنیانگذار رشته مرمت در ایران و تاسیس دانشکده مرمت اصفهان در سال 56، و نویسنده فاخرترین کتابها ومقالات علمی معماری در ایران.شناخته شده و صاحب اعتبار در بیشتر محافل معتبر آکادمیک جهان.این گوشه کوچکی از افتخارات بی شمار مردی است که من ایشان را به حق استاد اعظم خویش خطاب میکنم و یکی از بزرگترین افتخارات زندگی من، شاگردی چنین استادی بوده است.ایشان استاد راهنمای پایان نامه من در کارشناسی ارشد معماری بوده اند.بزرگمردی که برخورد فروتنانه و افتاده اش با شاگردانی که 50 سال و حتی بیشتر از او کوچک ترند، زبانزد همگان است.وی تنها کسی در ایران است، که هنوز پس از سالها من هنگام دیدار با ایشان ، به احترامشان،تا کمر خم میشوم.حال ببینیم ما و دیگران چه برخوردی با او داریم.
پرده نخست
یک دانشجوی ژاپنی پس از آموزش زبان فارسی، در سیستم مبادله دانشجویی بین ایران و ژاپن، دانشجوی کارشناسی ارشد مرمت دانشگاه تهران میشودبچه های ایرانی دلیل ادامه تحصیل وی در تهران را میپرسند، پاسخ میدهد که یکی اینکه ایران دارای قوی ترین کرسی مرمت در خاورمیانه است و دیگری اینکه یکی از بهترین اساتید مرمت (پروفسور فلامکی) در این دانشگاه هستند! حال برویم مدل ایرونی اش را ببینیم!!!!!!!
پرده دوم
گویا یکی دو ماه پیش، یکی دو تا از دانشجویان ترم اول کارشناسی ارشد مرمت دانشگاه تهران،که هنوز مهر روی کارت دانشجویی شان، خشک نشده است، رو به دکتر فلامکی میکنند و میگویند: آقای دکتر! این کتابهای شما خیلی نامفهومه، ما نمیدانیم که معنی اش چیست؟؟؟؟!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! و استاد هم از این برخورد خیلی غمگین میشود.
یکی نیست به این ابلهان بگوید که نخست اینکه این به نفهمی خود شما برمیگردد و دیگر اینکه بی ادب، این چه طرز سخن گفتن و مطرح کردن موضوع است؟ تو واقعا شعور حرف زدن را نداری آقا یا خانم دانشجوی ارشد!!!!!!! آن هم در برابر استادی که تنها سنش، برابر سن پدربزرگت است( حال بقیه چیزها بماند).
این در حالیست که مودبانه میتوانستند بگویند که استاد، کتاب شما از سطح درک ما فراتر است.به همین راحتی.حرفی که هم دانشکده ایهای ما در دوران دانشجویی گفتند و ایشان با فروتنی ویژه خودشان گفتند که باید مرا ببخشید، این خرس گنده( اشاره به کتاب فاخر شکل گیری معماری ایران در تجارب ایران و غرب) فشرده شده 7-8 کتابی است که باید نوشته میشد و برای همین هم کمی سنگین و پیچیده شده است.
.
البته این چیزها دیگر در جامعه ما چیز شگفتی نیست.در حامعه ای که روز به روز به انحطاط کامل فرهنگی نزدیک میشود و هر کس به خود حق میدهد هرگونه سخنی که دوست دارد بر زبان بیاورد و هرگونه ( تاجایی که زورش میرسد) رفتار کند.نگاهی به رانندگی امروز خیابانهای تهران بیاندازید که وقتی به کسی که خیابان یکطرفه میرود، اعتراض میکنی میگوید که دلم میخواهد!!!!!!
شوربختانه پدر مادرهای این جوانان که خود از جوانان دهه 50 بودند و تنها چیزی که به فرزندانشان آموختند این است که خوب بخور، خوب سکس کن، خوب دروغ بگو، زرنگ باش و حق دیگران را پایمال کن و چیز دیگری نه بلد هستند و نه میتوانند یاد بدهند،خیانت بزرگی به این کشور کردند(البته بلانسبت شما دوستان) و متاسفانه فرزندانی تربیت کردند که تنها به کسی که ثروت مالی یا زور دارد، سر خم میکند و احترام میگذارد، اما شما را به خدا بگذارید یک چیزی برای این سرزمین بماند.این سرزمین در درازای تاریخ به بزرگترین چیزی که داشته و افتخار کرده است، ادب و فرهنگش بوده.بروید نوشته های مورخین یونان و روم و مستشرقین سده های اخیر اروپا را ببینید و بعد همه چیز را به لحن بکشید.
چه بگویم که ناگفتنم بهتر